Bộ GD-ĐT chỉ cần đưa ra  chương trình, tiêu chuẩn cơ sở vật chất, số lượng bao nhiêu HS/lớp… Lúc đó địa phương sẽ phải thực hiện và chịu trách nhiệm trước Chính phủ. Cần phải đổi mới cơ sở vật chất, nếu không sẽ không đổi mới được   Giáo sư NGUYỄN MINH THUYẾT

Bà Trần Thị Tâm Đan, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Giáo dục – Thanh niên – Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, nhận định: “Kinh nghiệm từ những lần đổi mới giáo dục trước đây cho thấy nếu giải quyết giáo dục thì phải giải quyết đồng bộ, nếu không sẽ không giải quyết được. Đồng bộ từ chương trình đến cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên…”. Tuy nhiên, bà Tâm Đan cũng cho rằng với điều kiện của nước ta, nếu đặt vấn đề có sẵn tất cả rồi mới đổi mới thì không biết bao giờ mới thực hiện được, nên cái cần làm trước mắt là phải thay đổi cách thức quản lý, cách dạy học. Theo bà, dạy theo tự chọn ai cũng thấy tốt, hiện đại, linh hoạt, mềm dẻo, không hạn chế sự phát triển cá nhân nhưng phương án đó đòi hỏi trình độ quản lý tốt, phải linh hoạt và thực sự vì học sinh (HS).

Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Giáo dục – Thanh niên – Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, chỉ ra rằng Bộ quản lý đủ thứ nhưng có một thứ quan trọng nhất không quản được, đó là tiền. 20% ngân sách cho giáo dục nhưng lại chi cho các bộ ngành, các địa phương. Họ chi tiêu thế nào không cần phải báo cáo Bộ. Vì vậy, Giáo sư Thuyết đề nghị: “Bộ GD-ĐT chỉ cần đưa ra chương trình, tiêu chuẩn cơ sở vật chất, số lượng bao nhiêu HS/lớp… Lúc đó địa phương sẽ phải thực hiện và chịu trách nhiệm trước Chính phủ. Cần phải đổi mới cơ sở vật chất, nếu không sẽ không đổi mới được”.

Ông Nguyễn Vinh Hiển, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, cho rằng Bộ thấy hầu hết các khó khăn sẽ gặp phải khi dạy phân hóa, tự chọn. Bộ cũng không kỳ vọng tất cả các trường, các địa phương sẽ thực hiện tốt ngay từ đầu, không thể tốt bằng nhau ở tất cả các nơi có điều kiện dạy học khác nhau. Tuy nhiên đó là hướng đi đúng, tất yếu phải theo. Bộ cũng đã đưa ra giải pháp cho việc dạy học tự chọn như: Từng trường có lộ trình triển khai dạy học tự chọn riêng, phù hợp với điều kiện cụ thể qua các năm. Ban đầu số môn học, chuyên đề tự chọn có thể không nhiều, tập trung vào các môn học, chuyên đề có nhiều HS chọn và nhà trường có thể đảm đương được. Những năm sau đó, trường sẽ tiếp tục bồi dưỡng đội ngũ, bổ sung cơ sở vật chất… để có thể triển khai thêm, mở rộng dần danh sách các môn học, chuyên đề.

Việc lập lớp học theo môn học nào, số lượng bao nhiêu HS ở lớp học đó sẽ phụ thuộc vào sự tính toán năng lực của nhà trường về nhân lực, về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên. Trường hợp có ít HS đăng ký học thì có thể hướng dẫn HS chuyển nguyện vọng hay chờ sang năm học sau sẽ có thêm các bạn có cùng nguyện vọng, cũng có thể gửi HS học ở trường lân cận rồi thông báo kết quả học tập về trường…

Cũng theo ông Hiển, Bộ và các sở GD-ĐT sẽ hỗ trợ về quản lý cho các trường: tập huấn cán bộ về kỹ năng điều hành theo phương thức dạy học tự chọn, áp dụng các phần mềm quản lý dạy học tự chọn, tổ chức bồi dưỡng giáo viên dạy các chuyên đề mới, thỉnh giảng giáo viên hoặc những người có đủ điều kiện…

Nhiều chuyên gia cho rằng muốn thực sự thành công phân hóa, rũ bỏ sai lầm của phân ban hiện nay thì phải gắn với phân luồng. Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết đề xuất đến THCS phải phân luồng ngay, có nhiều loại trường phù hợp với năng lực của HS, chấp nhận giảm bớt môn học bắt buộc, chấp nhận HS ở THPT có thể học lệch theo sở trường, có những môn sẽ rất ít HS học. Khi đó không nên quy định mỗi lớp phải có tối thiểu bao nhiêu HS.

Tiến sĩ Lương Hoài Nam, một doanh nhân quan tâm đến giáo dục, cũng cho rằng phân luồng giáo dục ngay từ cấp THCS là một nội dung quan trọng phải thực hiện trong lần đổi mới giáo dục này. Giáo sư Nguyễn Minh Đường, Viện Khoa học giáo dục VN, cũng khẳng định phân luồng ở bậc trung học để tránh việc đổ xô vào ĐH như phân ban hiện nay. Theo đó, bậc trung học phân thành 2 nhánh: THPT phân hóa và THPT nghề. THPT phân hóa chỉ học khoảng 3 – 4 môn chung bắt buộc, còn lại là các môn tự chọn theo hướng nghề nghiệp tương lai của HS. THPT nghề vừa dạy văn hóa phổ thông vừa dạy nghề với 50% thời lượng học các môn văn hóa chung bắt buộc, 50% thời gian học nghề, trong đó chú trọng đến thực hành nghề.