CỰC QUANG – CẢM HỨNG MỚI TRONG THIẾT KẾ TRANG PHỤC DẠ HỘI ĐƯƠNG ĐẠI
Sinh viên: Phạm Vũ Trà My
Lớp: K16A, Ngành thiết kế thời trang
Liên hệ email: tramyphamdc2004@gmail.com
Trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương
Từ khóa: Thời trang dạ hội, cực quang, hiện tượng tự nhiên, thế hệ trẻ, cảm hứng mới, toàn cầu hóa.
Việc ứng dụng hiện tượng cực quang vào thiết kế trang phục dạ hội – một loại hình trang phục mang tính biểu tượng cao về thẩm mỹ và kỹ thuật, được sử dụng trong các sự kiện sang trọng hay hoạt động nghệ thuật là hướng nghiên cứu khả quan có thể khai thác, phát triển hơn nữa vào thiết kế thời trang nói riêng và ngành công nghiệp thời trang quốc tế nói chung. Đề tài Thiết kế trang phục dạ hội lấy cảm hứng từ hiện tượng cực quang dành cho nữ giới từ 18-25 tuổi đặt vấn đề nghiên cứu và ứng dụng hiện tượng cực quang vào thiết kế thời trang của sinh viên thiết kế thời trang không chỉ mang ý nghĩa sáng tạo nghệ thuật mà còn góp phần kết nối thẩm mỹ với tri thức, giúp nâng cao nhận thức và sự quan tâm của giới trẻ đối với các hiện tượng thiên nhiên mang tính toàn cầu.
1. Bản giao hưởng sắc màu: Vẻ đẹp siêu thực của dải cực quang
Trong quá trinh nghiên cứu, em không chỉ nhìn cực quang dưới góc độ một hiện tượng vật lý khô khan mà thực sự coi đây là một “bản giao hưởng” vĩ đại mà thiên nhiên đã tạo ra trên bầu trời đêm. Để thực hiện được BST này, em đã dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu, bóc tách từng lớp vẻ đẹp kỳ ảo của hiện tượng này. Không đơn thuần là một hiện tượng quang học mà còn là kết quả của một quá trình tương tác vật lý phức tạp giữa hệ mặt trời và hành tinh [3]. Nguồn gốc bắt đầu từ gió Mặt Trời – một dòng các hạt điện tích phóng ra từ quầng mặt trời, bị từ trường Trái Đất bẻ cong và dẫn hướng về phía hai vùng cực. Một phần năng lượng từ các hạt mang điện được truyền đi trong quá trình va chạm, nhưng các nguyên tử và phân tử không thể lưu trữ năng lượng đó trong thời gian dài. Thay vào đó, năng lượng dư thừa này được giải phóng dưới dạng ánh sáng, và mỗi nguyên tố phát ra các màu sắc khác nhau [4].
Oxy ở độ cao hơn 200 km so với Trái Đất tạo ra ánh sáng đỏ đặc trưng trong thời kỳ hoạt động mạnh của Mặt Trời. Các nguyên tử phát ra ánh sáng trong hơn một phút, để lại vệt đỏ đặc trưng trên bầu trời, được gọi là cực quang máu. Màu đỏ rất hiếm khi được nhìn thấy trong cực quang phương Bắc vì ở độ cao này không có nhiều oxy, do đó khả năng các hạt mang điện va chạm với nó thấp hơn. Oxy ở độ cao 100 – 200 km so với Trái đất tạo ra ánh sáng xanh lá cây, thường là màu chủ đạo của cực quang. Nitơ ở độ cao khoảng 100 km so với Trái Đất tạo ra các sắc thái ánh sáng hồng, tím và xanh lam. Điều này chỉ xảy ra khi Mặt Trời hoạt động mạnh hơn, vì cần đủ các hạt mang điện đi qua tầng khí quyển phía trên mà không va chạm với oxy ở đó để đến được các vùng thấp hơn, nơi chúng có thể va chạm với nitơ. Khi các màu khác nhau trộn lẫn với nhau, đôi khi chúng ta thấy đó là màu vàng. Ánh sáng cực tím và hồng ngoại thường chỉ có thể được phát hiện bằng thiết bị chuyên dụng và đã được [4].
Dưới góc độ tâm lý học thời trang, sự chuyển biến của các gam màu này mang lại một sự kết hợp đối lập đầy thú vị: chúng vừa gợi lên cảm giác bình yên, thư thái từ thiên nhiên thuần khiết, vừa toát lên sức hút “vị lai” đầy bí ẩn và hiện đại.
Hình 1: Cực quang đa sắc theo độ cao
Nguồn: Internet
2.Tái hiện dải sáng huyền ảo: Nghiên cứu và ứng dụng cực quang trong thiết kế thời trang hiện đại
Trong nền thời trang hiện đại, em tập trung nghiên cứu và ứng dụng cảm hứng cực quang vào dòng thời trang dạ hội. Trang phục dạ hội thuộc phong cách lãng mạn nên mang đặc tính gợi cảm, cách thiết kế dù đơn giản hoặc cầu kỳ nhưng nó phải thể hiện cái đẹp bên trong, cái đẹp ẩn hiện của người mặc, tạo ra được xúc cảm nhẹ nhàng, quyến rũ, quý phái, kiêu sa [1; Tr.167]. Trên phương diện thực tiễn, thiết kế trang phục dạ hội đương đại chịu sự chi phối của nhiều yếu tố như xu hướng thẩm mỹ, tâm lý người tiêu dùng, bối cảnh văn hóa – xã hội và sự phát triển của công nghệ vật liệu. Mặc dù lĩnh vực này được hỗ trợ bởi nguồn cảm hứng đa dạng, tiến bộ công nghệ và nhu cầu thị trường gia tăng, nhưng vẫn tồn tại những thách thức đáng kể liên quan đến tính độc đáo trong thiết kế, độ phức tạp trong sản xuất, chi phí và khả năng chuyển hóa các ý tưởng trừu tượng thành sản phẩm khả thi.
Hiện tượng cực quang được xem như một nguồn cảm hứng giàu tiềm năng cả về thị giác lẫn khái niệm, với các đặc trưng nổi bật như chuyển động linh hoạt, biến thiên màu sắc và hiệu ứng phát quang. Những yếu tố này có thể được chuyển hóa vào thiết kế thời trang thông qua kỹ thuật chuyển sắc, sử dụng chất liệu phản quang – xuyên thấu, và cấu trúc trang phục nhấn mạnh tính chuyển động và chiều sâu không gian. Trong lĩnh vực thời trang, đặc biệt là trang phục dạ hội, thiết kế vượt ra khỏi chức năng sử dụng đơn thuần để trở thành phương tiện biểu đạt bản sắc cá nhân, vị thế xã hội và giá trị văn hóa. Trang phục dạ hội là một phân khúc chuyên biệt, được đặc trưng bởi việc sử dụng chất liệu cao cấp, cấu trúc không gian ba chiều phức tạp và khả năng xử lý hiệu ứng ánh sáng trên bề mặt, sự lung linh của cực quang đã thúc đẩy việc sử dụng các chất liệu có đặc tính ngũ sắc hoặc đa sắc. Việc sử dụng vải bắt sáng, tơ kính đa sắc đã giúp mô phỏng khả năng thay đổi màu sắc linh hoạt của cực quang theo từng góc nhìn của người xem.
Qua quá trình khảo sát về đặc điểm tâm lý, nhân trắc học và hành vi tiêu dùng, nghiên cứu đã chỉ ra sự chuyển dịch tất yếu trong nhu cầu thẩm mỹ: từ sự năng động, phá cách của nhóm tuổi sinh viên đến sự tinh tế, trưởng thành của nhóm trẻ bắt đầu sự nghiệp. Việc thấu hiểu những “điểm chạm” tâm lý và nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng không chỉ giúp tối ưu hóa công năng của trang phục mà còn đảm bảo tính khả thi và giá trị thương mại cho sản phẩm trong bối cảnh thị trường thời trang hiện đại [2]. Mỗi lứa tuổi có đặc điểm tâm sinh lý riêng, do đó tạo mẫu thời trang theo lứa tuổi cần lưu ý đặt trọng tâm trang phục cho thích hợp. Trang phục thiết kế cho thiếu nữ tuổi mười tám, đôi mươi nên đặt trọng tâm chú ý của bố cục vào vòng ngực, vai [1; Tr.165].
Những kết quả phân tích về lý thuyết thiết kế và đặc điểm khách hàng trong công cuộc phân tích và ứng dụng chính là tiền đề quan trọng để triển khai các bước tiếp theo. Đây là cơ sở dữ liệu khoa học để tác giả đi sâu vào nghiên cứu thực nghiệm, lựa chọn chất liệu và xây dựng quy trình thiết kế chi tiết về sau , nhằm tạo ra một bộ sưu tập vừa mang tính đột phá về nghệ thuật, vừa đáp ứng trọn vẹn mong đợi của đối tượng mục tiêu.
Hình 7: Mẫu thực hiện ứng dụng hiệu ứng cực quang
Nguồn: Phạm Vũ Trà My K16A – TKTT Trường ĐHSP Nghệ thuật TW
3. Kết luận
Lấy hiện tượng cực quang Aurora và vẻ đẹp của dải ngân hà làm đối tượng nghiên cứu cho trang phục dạ hội, BST đã chuyển hóa những cảm hứng từ thiên nhiên thành một ngôn ngữ thời trang mang tính biểu tượng cao. Thiên nhiên là kho tàng lưu giữ những giá trị thẩm mỹ đặc sắc, là nguồn cảm hứng vô tận để nuôi dưỡng những sáng tác nghệ thuật đương đại mang hơi thở thời đại. Qua đó, việc ứng dụng những dải sáng uốn lượn vào cấu trúc trang phục không chỉ là sự sao chép hình thức mà còn là một quá trình sáng tạo có tác động tích cực đến việc định hình gu thẩm mỹ hiện đại cho phân khúc khách hàng trẻ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Trần Thủy Bình (2005), “Giáo trình Mỹ thuật trang phục”, NXB Giáo dục.
- 2. Viện Nghiên cứu Thời trang Việt Nam. (2022). Báo cáo xu hướng thời trang Gen Z và Millennial tại Việt Nam.
- Auroras – NASA Science (2025) NASA. Available at: https://science.nasa.gov/sun/auroras/ (Accessed: 10 March 2026).
- Natural History Museum (Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên – Anh) at: https://www.nhm.ac.uk/discover/what-are-the-northern-lights-aurora-borealis-causes-explained.html
